سازمان دامپزشکی کشور

به گزارش ایرنا، در دنیای امروز که چالش‌های زیستی و سلامت همگانی پیچیده‌تر شده است، دامپزشکان در خط مقدم امنیت غذایی، نقشی فراتر از درمان، در پایداری اقتصاد کشاورزی و سلامت ملی ایفا می‌کنند.

دامپزشکی نه‌تنها به درمان بیماری پس از وقوع می‌پردازد؛ بلکه بخش اساسی مأموریت آن، پیشگیری از بیماری‌هایی است که در مدت کوتاه می‌توانند باعث تلفات گسترده، افت تولید، از بین رفتن سرمایه واحدهای پرورشی، کاهش عرضه فرآورده‌های پروتئینی و در نتیجه فشار بر بازار و سفره خانوارها شوند.

در همین راستا خدمات حاکمیتی، رایگان و مستمر دامپزشکی برای پایش سلامت جامعه ارائه می شود. این خدمات شامل مراقبت از بیماری‌ها، واکسیناسیون، نمونه‌برداری و پایش واحدهای پرورشی، ایجاد سپر پیشگیری از تلفات، جلوگیری از اتلاف سرمایه تولیدکنندگان و حفظ تأمین مستمر گوشت مرغ، تخم‌مرغ و سایر منابع پروتئینی برای مردم است.

دامپزشکی استان زنجان اعلام می‌کند که خدمات دامپزشکی در حوزه سلامت طیور، خدماتی حاکمیتی، تخصصی، رایگان و مستمر است که از آغاز جوجه‌ریزی تا پایش بیماری، واکسیناسیون، نمونه‌برداری و کنترل کانون‌های بیماری دنبال می‌شود.

در چهاردهم مهرماه، روز جهانی دامپزشکی، نه تنها از تلاش‌های متخصصان این حوزه برای حفظ سلامت دام و منابع ژنتیکی تجلیل می‌شود، بلکه بر نقش کلیدی آنها در پیشگیری از بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان و تضمین کیفیت زنجیره تولید مواد غذایی تأکید می‌ شود.

با توجه به اهمیت این موضوع و فعالیت های صورت گرفته خبرنگار ایرنا با علی اشرفی مدیر کل دامپزشکی استان زنجان گفت و گو کرده است.

ایرنا: با توجه به ۱۴ مهر، روز ملی دامپزشکی در ادبیات اقتصادی امروز کشور، جایگاه خدمات دامپزشکی را چگونه تعریف می‌کنید؟

واقعیت این است که امروزه در دنیا و به‌ویژه در ساختار اقتصادی کشور ما، دامپزشکی پیش از آنکه صرفاً یک نهاد درمانی یا خدماتی باشد، نهادی حاکمیتی، پیشگیرانه و صیانت‌کننده از ارزش‌افزوده زنجیره تولید است.

سرمایه دامی و تأسیسات وابسته به آن از مهم‌ترین سرمایه‌های ملی کشور محسوب می‌شوند؛ هر ریال سرمایه‌گذاری در حوزه بهداشت، پیشگیری و قرنطینه دامی می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین ناشی از بیماری‌ها، اتلاف لاشه‌ها و کاهش بهره‌وری تولید جلوگیری کند.

از این منظر، دامپزشکی را باید یکی از ارکان امنیت غذایی، اقتصاد زیستی و پایداری تولید دانست، این مجموعه در واقع سد دفاعی تولید در برابر بیماری‌ها و مخاطرات همه‌گیری‌ها و همچنین مدافع معیشت پایدار دامداران، تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان است.

ایرنا: یکی از ارکان مهم فعالیت دامپزشکی، نظارت بهداشتی و شرعی بر کشتارگاه‌های دام است، این حوزه چه نقشی در چرخه تولید گوشت قرمز دارد؟

کشتارگاه‌های دام، گلوگاه پایانی چرخه پرورش و یکی از مهم‌ترین نقاط اتصال تولید به سلامت عمومی جامعه هستند. نظارت دامپزشکی در این بخش از دو جنبه اهمیت راهبردی دارد؛ نخست، جلوگیری از انتقال و چرخش بیماری‌های خطرناک و مشترک میان انسان و دام، مانند تب کریمه کنگو، سل و سیاه‌زخم و دوم، شناسایی و حذف لاشه‌ها و اندام‌های ناسالم و جلوگیری از ورود آن‌ها به چرخه مصرف.

بدون نظارت دقیق کارشناسان دامپزشکی در زمان کشتار، هم سلامت عمومی جامعه با تهدید مواجه می‌شود و هم منابعی که برای پرورش دام، تولید نهاده و تأمین گوشت صرف شده است، در معرض هدررفت قرار می‌گیرد.

بر همین اساس، در ۶ ماهه نخست سال با استقرار دائمی کارشناسان دامپزشکی و ناظران شرعی در کشتارگاه‌های استان، در مجموع ۲۳ هزار و ۳۲۹ رأس دام سبک، سنگین، شتر و شترمرغ پس از انجام معاینات دقیق بالینی پیش و پس از ذبح، وارد خطوط کشتار شدند.

جزئیات این آمار شامل گوسفند و بره: ۱۱ هزار و ۹۸۱ رأس با مجموع وزن ۲۵۶ هزار و ۹۲۶ کیلوگرم - بز و بزغاله: یک هزار و ۷۹۴ رأس با مجموع وزن ۳۲ هزار و ۱۹۱ کیلوگرم- گاو و گوساله: ۹ هزار و ۵۴۴ رأس با مجموع وزن ۲ میلیون و ۵۷۳ هزار و ۲۶۵ کیلوگرم - شتر: هفت رأس با مجموع وزن یک هزار و ۵۷۰ کیلوگرم - شترمرغ: سه قطعه با مجموع وزن ۱۰۰ کیلوگرم در مجموع ۲ میلیون و ۸۶۴ هزار و ۵۲ کیلوگرم گوشت قرمز سالم استحصال و پس از تأییدهای بهداشتی روانه بازار مصرف شد.

از سوی دیگر، برای حفاظت از سلامت مردم و جلوگیری از ورود فرآورده‌های ناسالم به بازار، ۳۳ هزار و ۱۱۴.۳ کیلوگرم لاشه و اندام غیرقابل مصرف و آلوده به‌موقع شناسایی و از چرخه توزیع خارج و معدوم شد.

ایرنا: صنعت طیور بخش مهمی از پروتئین مورد نیاز خانوارها را تأمین می‌کند. نظارت دامپزشکی بر کشتارگاه‌های صنعتی طیور استان چه تأثیری بر سلامت و پایداری بازار پروتئین داشته است؟

گوشت مرغ در حال حاضر سهم قابل توجهی از پروتئین حیوانی مورد نیاز جامعه را تأمین می‌کند و به همین دلیل، سلامت و پایداری صنعت طیور مستقیماً با امنیت غذایی و سلامت عمومی ارتباط دارد.

کارشناسان دامپزشکی در کشتارگاه‌های طیور، وظیفه بسیار مهمی بر عهده دارند، آنها با بازرسی مستمر لاشه‌ها، موارد مشکوک و غیربهداشتی را شناسایی و از ورود آن‌ها به چرخه مصرف جلوگیری می‌کنند. این اقدام علاوه بر حفظ سلامت مصرف‌کننده، موجب کاهش ضایعات و افزایش بهره‌وری اقتصادی در زنجیره تولید می‌شود.

در ۶ ماه نخست سال جاری عملیات نظارت و بازرسی در کشتارگاه‌های صنعتی طیور استان و در بخش نیمچه گوشتی صنعتی، تعداد ۱۱ میلیون و ۶۹۰ هزار و ۹۰۹ قطعه کشتار و در مجموع ۲۴ میلیون و ۵۵ هزار و ۵۴۶ کیلوگرم گوشت سالم و بسته‌بندی‌شده استحصال شد.

در همین بخش، ۶۲۴ هزار و ۳۶ قطعه لاشه غیربهداشتی به وزن ۸۲۹ هزار و ۵۴۳.۷ کیلوگرم در خطوط کشتار شناسایی و پیش از ورود به چرخه مصرف، ضبط و معدوم شد.

در بخش سایر ماکیان کشتاری نیز ۱۱۱ هزار و ۳۳۵ قطعه کشتار شد که حاصل آن یک میلیون و ۱۲ هزار و ۲۵۹ کیلوگرم گوشت بهداشتی بود. همچنین ۶۵۲ قطعه لاشه غیربهداشتی به وزن ۵ هزار و ۹۷۳.۵ کیلوگرم شناسایی، ضبط و معدوم شد بنابراین در مجموع، بیش از ۲۵ میلیون کیلوگرم گوشت سفید استاندارد پس از طی فرآیندهای نظارتی وارد سبد مصرفی مردم شد و از ورود بیش از ۸۳۵ تن گوشت مرغ بیمار یا فاقد صلاحیت کیفی به بازار مصرف جلوگیری به عمل آمد.

ایرنا: پس از مرحله تولید و کشتار، مرحله عرضه و بازار مصرف قرار دارد، دامپزشکی استان در این بخش چه اقداماتی برای مقابله با تخلفات و صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان انجام داده است؟

زنجیره سرد و شرایط نگهداری فرآورده‌های خام دامی در مراکز بسته‌بندی، قصابی‌ها، مرغ‌فروشی‌ها، رستوران‌ها و سایر مراکز عرضه، یکی از حساس‌ترین حلقه‌های زنجیره تأمین مواد غذایی است.

اگر در این مرحله نظارت کافی وجود نداشته باشد، حتی محصول سالمی که تمام مراحل تولید و کشتار را با موفقیت پشت سر گذاشته، ممکن است در اثر نگهداری نامناسب یا تخلفات بهداشتی، سلامت خود را از دست بدهد.

به همین دلیل، رویکرد دامپزشکی استان در سطح عرضه، نظارت مستمر، بازدارندگی قاطع، شناسایی تخلفات، حذف فرآورده‌های غیرمجاز و صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان است.

در ۶ ماه ابتدایی سال در مجموع ۱۰ هزار و ۸۳۰ نوبت بازدید نظارتی از واحدهای تولید، توزیع، نگهداری و عرضه فرآورده‌های دامی انجام شد.

در جریان این بازدیدها، یک هزار و ۴۳۰ مورد تخلف بهداشتی شناسایی و ۲۴ هزار و ۴۲۰.۷۵ کیلوگرم انواع فرآورده‌های دامی غیربهداشتی و مشکوک کشف و ضبط شد.

پس از انجام ۵۸ مورد آزمایش و نمونه‌برداری تخصصی، در نهایت ۲۳ هزار و ۶۴۲.۷۵ کیلوگرم فرآورده فاسد و تاریخ‌گذشته با دستور قضایی معدوم شد.

همچنین ۱۲۲ پرونده تخلف جدی برای رسیدگی به مراجع قضایی ارجاع شد که این آمار نشان می‌دهد که نظارت دامپزشکی تنها به کشتارگاه محدود نمی‌شود، بلکه از مزرعه و واحد تولیدی تا سفره مردم، یک زنجیره مستمر نظارتی را تشکیل می‌دهد.

ایرنا: آیا می‌توان گفت فعالیت دامپزشکی علاوه بر تأمین سلامت، نقش مستقیمی در جلوگیری از هدررفت منابع اقتصادی کشور دارد؟

قطعاً همین‌طور است، یکی از موضوعاتی که باید بیش از گذشته درباره آن صحبت شود، ارزش اقتصادی اقدامات پیشگیرانه دامپزشکی است.

وقتی یک لاشه بیمار یا یک فرآورده فاسد در زمان مناسب شناسایی و از چرخه مصرف خارج می‌شود، هم از سلامت مردم صیانت و هم از خسارت‌های بعدی جلوگیری شده است.

دامپزشکی با کنترل بیماری‌ها، نظارت بر کشتار، حذف لاشه‌های آلوده، کنترل فرآورده‌های خام دامی و نظارت بر زنجیره عرضه از هدررفت سرمایه‌هایی جلوگیری می‌کند که برای تولید آن‌ها، نهاده، آب، انرژی، نیروی انسانی و منابع مالی صرف شده است بنابراین می‌توان گفت دامپزشکی بخشی از اقتصاد کشور را از طریق پیشگیری و کاهش ضایعات حفظ می‌کند.

این موضوع باید در نگاه عمومی و حتی در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

ایرنا: به مناسبت ۱۴ مهر، روز ملی دامپزشکی، خطاب به تولیدکنندگان و شهروندان چه صحبتی دارید؟

ضمن تبریک مجدد ۱۴ مهر، روز ملی دامپزشکی، به همه فعالان این عرصه راهبردی، باید تأکید کنم که صیانت از سرمایه‌های دامی و غذایی کشور، مسئولیتی مشترک میان دستگاه‌های اجرایی، تولیدکنندگان، بهره‌برداران و مردم است.

همکاران ما در دامپزشکی استان تلاش می‌کنند با حضور مستمر در عرصه تولید، کشتار، فرآوری، توزیع و عرضه، سلامت فرآورده‌های خام دامی را تضمین کنند و اجازه ندهند تخلفات و سودجویی برخی افراد، سلامت مردم و ارزش‌های اقتصادی زنجیره تولید را تهدید کند.

از مردم استان در خواست می شود که هرگونه تخلف یا مورد مشکوک در زمینه فرآورده‌های خام دامی را گزارش کنند.

سامانه تلفنی ۱۵۱۲ به صورت شبانه‌روزی آماده دریافت گزارش‌ها، شکایات و پیشنهادهای مردم است. اطمینان می‌دهم که مجموعه دامپزشکی استان با جدیت در مسیر حفاظت از سلامت جامعه، صیانت از سرمایه‌های دامی، حمایت از تولیدکنندگان و حفظ امنیت غذایی مردم حرکت خواهد کرد.